НУ Завод и Музеј Охрид награден за „Најдобар словенски локалитет“

Наградата Жива за 2025 година за најдобар словенски локалитет беше доделена на НУ Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј – Охрид

Наградата ја прими директорот м-р Горан Патчев во придружба на колегата Сашо Блажески.

Форумот на Словенски Култури ги објави победниците од 2025 Жива Наградите за 2025 та година во Требиње, Босна и Херцеговина

Помеѓу 8 и 11 октомври 2025 година, Форумот на словенски култури (FSK) го прослави 11-то издание на наградата Жива со меѓународна конференција и објавување на победниците во Требиње, Босна и Херцеговина.

Наградата Жива за најдобар словенски музеј, именувана по словенската божица Жива, која симболизира живот, виталност и плодност, е основана во 2014 година од страна на Меѓународната фондација FSK. Тоа беше иницијатива на директорката на FSK, д-р Андреја Рихтер, која е и лидер на проектот за наградата Жива. Оттогаш, наградите Жива за најдобар словенски музеј и најдобар словенски локалитет (воведени во 2018 година) станаа единствена транснационална културна платформа посветена на промовирање на заштитата, зачувувањето, образованието, комуникацијата и општествената улога на словенските музеи и локалитети. Денес, мрежата прерасна во значајна словенска заедница која опфаќа речиси 250 музеи и локалитети низ 13 словенски земји.

Доделувањето на наградата Жива за 2025 година во Требиње се одржа под покровителство на Никола Селаковиќ, министер за култура на Република Србија и претседател на Управниот одбор на ФСК, кој додели специјална парична награда за победникот во наградата „Најдобар словенски локалитет“.

Домаќини на доделувањето на наградата Жива и конференцијата беа Општина Требиње, претставувана од градоначалникот Мирко Ќуриќ, кој обезбеди значителна поддршка заедно со директорката на Музејот на Херцеговина во Требиње, Ивана Грујиќ, и неколку други организатори, вклучувајќи ја и Сарита Вујковиќ, директорка на реномираниот Музеј на современа уметност во Бања Лука и членка на жирито за наградата Жива.

Фактот дека на овој настан учествуваа над 140 учесници од 10 словенски земји и уште 3 други, укажува на виталноста на заедницата на културно наследство, како и на растечкиот углед на наградата Жива во Европа и пошироко.

Посебен белег на овогодинешното издание на Жива беше воведувањето на новата награда Жива за најдобро зачувување на словенското наследство низ целиот свет. Оваа нова награда ја проширува мисијата на наградата Жива надвор од границите на словенските земји претставени од FSK. Таа ги признава иницијативите што го зачувуваат словенското културно наследство и идентитет низ целиот свет. Уште во првата година, четири музеи од Италија, Унгарија и САД се натпреваруваа за оваа нова награда.

Други значајни настани беа овогодишната конференција „Одгласи на наследството и иднината на музеите“, на која беа одржани главни предавања од истакнати експерти Алесио Мацолоти (Италија), Сандро Дебоно (Малта) и Роберто Занкан (Италија/Швајцарија), како и презентации од 32 номинирани музеи. Овие презентации ги покажаа виталните улоги што ги играат овие музеи во оживувањето на културното наследство. Тие станаа живи, инклузивни простори на сеќавање, дијалог и креативност. Тие се застапници на сеќавањето на минатото со цел да се обликува иднината, патници низ времето кои користат технологија, визуелна интерпретација и раскажување приказни за да ја оживеат историјата, хроничари кои ги ангажираат заедниците и ја евидентираат нашата сегашност и визионери кои прифаќаат иновации и идентификуваат нови трендови за да изградат подготвена и поодговорна иднина. Музеите, исто така, покажаа свест за предизвиците и одговорностите што претстојат, вклучувајќи дигитална трансформација, виртуелни изложби, 3Д скенирање, вештачка интелигенција, одржливост и грижа за животната средина.

Наградата Жива за 2025 година кулминираше на 10 октомври во Требиње со церемонија на доделување награди. Оваа година, жирито за наградата Жива – составено од 16 музејски експерти од различни словенски земји и Европската музејска академија (ЕМА) – им додели награди, признанија и специјални дипломи на 13 музеи од 11 земји.

Добитници на наградите Жива за 2025 година се:

Наградата Жива за 2025 година за најдобар словенски музејбеше доделена на Хрватскиот музеј за природна историја, Загреб, Хрватска

Наградата Жива за 2025 година за најдобар словенски локалитет беше доделена на НУ Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј – Охрид, Охрид, Северна Македонија

Почесно признание му беше доделено на „Лет а Писку“. Споменик на холокаустот на Ромите и Синтите во Бохемија, Пишек, Чешка Република.

Специјални признанија им беа доделени на:

Спомен-музеј Сибир, Бјалисток, Полска: за креативност

Куќа на Халубје ѕвонарите, Вишково, Хрватска: за одржливост.

Регионален музеј на Плевља, Црна Гора: за лидерство и тимска ефикасност.

Музеј на оружарница во замокот Лив, Полска: за внимание кон посетителите и отвореност.

Малкарпатски музеј во Пезинок,  Словачка: за раскажување приказни